Teelt van veldsla

Open lucht

Veldsla is een typische nateelt, waardoor we ook in het najaar nog op een deel van onze grond kunnen telen. Er zijn natuurlijk nog najaarsgroenten, maar de meeste moet je toch wat eerder zaaien of planten. Behalve spinazie.

Je kunt eigenlijk zowat ieder plaatsje dat vrijkomt vanaf half augustus tot eind september veldsla zaaien. Over vruchtwisseling hoeven we ons geen zorgen te maken. Veldsla kan, als enige vertegenwoordiger van de Valeriaanfamilie, op alle gronden die gedurende de late zomer en vroege herfst vrijkomen.

Onder bescherming

Veldsla kan makkelijk  in open lucht geteelt worden. Maar vooral voor de veldsla die geoogst wordt in de late herfst of na Nieuwjaar is een verplaatsbare beschutting, zoals tunnel of koude bak een aanrader. Vanaf november plaats je die over de veldsla die in september gezaaid werd.

In de kas

Het makkelijkste bij de teelt van veldsla met zaaidatum vanaf half september, is het telen onder koud glas, koude bak of plastic tunnel.

In de siertuin en in bakken

Heb je geen groentetuin, maar komt er eind augustus tot eind september een klein plaatsje vrij in de tuin, dan kun je daar eens een beetje veldsla zaaien. Of zaai gewoon wat veldsla in bloembakken.

Bodem

Veldsla groeit op alle gronden, maar voor late winterteelten in open lucht is het goed dat deze gronden ook tijdens de winter goed doorlaatbaar zijn. Op grond die niet goed doorlaatbaar is, is teelt in open lucht op bedden aan te raden.
Veldsla mag, maar hoeft niet op een zeer zonnige plaats te staan. Ook in een minder lichtdoorlatende kas of serre zal de groente het goed doen.

In open lucht zaaien

Veldsla wordt buiten traditioneel ter plaatse gezaaid. Zaai niet te dicht opeen en in rijtjes op 15 cm van elkaar en dun indien nodig uit om een betere uitgroei van de plantjes te krijgen. Drie tot vier centimeter tussen de plantjes is dan ook een goede richtlijn. Zaai niet te diep.

Bij droogte is het goed het zaaibed, net zoals in de zomer, af te dekken met een doek om daarop water te kunnen geven. Doordat het gevaar op verbranding door een te hoge temperatuur in deze periode van het jaar niet zo heel groot meer is,  zijn er ook veel liefhebbers die het zaaibed afdekken met een doorzichtige folie. Zo droogt de grond eveneens niet uit.

Je kunt de koude bak ook tussen zaaien en opkomst dichtleggen. Of de verplaatsbare bescherming die je er normaal begin november over zet, nu al tijdelijk aan te brengen. Je merkt het, wat bescherming tussen zaai en opkomst geeft een grotere zekerheid voor de kieming en opkomst.

Een leuke tip: probeer, net zoals de professionele telers in Nantes, vlak na opkomst het zaaibed af te dekken met een dun laagje  rijnzand. Zo blijven de blaadjes bij de oogst veel schoner.

Najaarsteelt of winterteelt

Er wordt gezaaid vanaf half augustus om te oogsten voor de winter, als je na 15 september zaait, kun je pas oogsten na de winter. Maar vriest het weinig zoals de afgelopen jaren, dan zal de oogst ook al tijdens de winter kunnen.

Oogstspreiding

Een goede tip: zaai  vier  keer veldsla vanaf half augustus tot eind september in open lucht, maar zorg ervoor dat je een verplaatsbare koude bak of tunnel hebt die je erover kunt plaatsen vanaf begin november, zeker als het weer regenachtig en nat wordt.  Zo kun je tijdens de winter veldsla blijven oogsten.

Zaaien in een deeltje van de koude bak, die dan open blijft tot begin november, kan ook natuurlijk.  Het beschuttingsmateriaal is niet zozeer tegen de vrieskou, maar wel om de grond droog te houden.
Let wel, zet de bovenkant van de bak of de zijkant van de tunnel wel op een kier. De veldsla moet kunnen opdrogen.

Zaaien in de kas

In de kas is afdekken van het zaaisel niet nodig. Zorg dat de grond voldoende vochtig is voor het zaaien. Gebruik na een teelt van vruchtgroenten veel water in een korte tijd (doorspoelen), om de zoutconcentratie te verlagen.

Zaaien in de kas kan ook al vanaf september natuurlijk, maar deze zaaiing kan tijdens de winter minder goed over gehouden worden in de kas.
Wie begin september in de kas zaait, die oogst immers al eind oktober. Half september zaaien in de kas geeft een oogstdatum half november.

Als je plaats hebt kun je ook in deze periodes al een beetje zaaien. En wie eind september zaait, oogst half december.
Hou daarom de grootste zaaibeurt voor de laatste dagen van september tot 1 – 2 oktober. Deze veldsla kan de hele winter in de kas blijven, je kunt met de oogst beginnen van begin tot half december.

Planten in de kas of tunnel

Voor de teelt onder glas wordt nogal eens in kleine (pers) potjes of trays gezaaid.  Dit wordt gedaan om de groeitijd in te korten bij een late planting na de vruchtgroenten. Als je immers half tot eind oktober nog moet zaaien in de kas, dan kun je pas oogsten na half januari. Dit kun je oplossen door rond 25 september in potjes te zaaien (om half oktober te planten) of rond 5 oktober in potjes te zaaien (om eind oktober te planten). Op die manier kun je op hetzelfde tijdstip oogsten als iemand die zijn kas eind september al leeg had.

Leg een viertal zaadjes per (pers)pot en leg er een halve cm wit zand over. Bevochtig het zand en zet de bakken zo warm mogelijk. De werkwijze is dezelfde zoals beschreven bij de teelt van spinazie in perspotjes.
Door het telen in perspotjes heb je ook zekerheid omtrent de kieming en is onkruid makkelijker te bestrijden. De kiemduur is iets meer dan een week. Tonen de plantjes in de perspotjes twee tot drie  echte blaadjes, dan kun je ze best al uitplanten. Wacht niet langer om groeiremming en ongelijkheid in de groei te voorkomen. Een veel gebruikte plantafstand is 15 cm tussen de rijen en 10 cm in de rij.

Heb je eerder plaats in de kas, dan kun je natuurlijk ook ter plaatse zaaien. Echte tijdwinst levert het planten pas als de kasgrond niet vrij is voor eind september.
De hele winter, te starten vanaf september, kun je veldsla planten onder koud glas of in de plastic tunnel.

Een plantdatum tussen half oktober tot begin november (zaaien drie weken vooraf) geeft een teelt waar je de volledige winter, vanaf half december tot in het voorjaar, van kunt oogsten.

In november en december is veldsla zaaien in de kas ook mogelijk, maar hou dan wel rekening met de zeer lange groeiduur, door de korter wordende  dagen is  de groeisnelheid miniem. Zaaien van veldsla op 11 november, betekent ten vroegste oogsten rond 10 maart. Vier maanden dus.

Doortelen van veldsla

Voor wie echt verknocht is aan veldsla is het mogelijk deze groente een groot deel van het jaar te telen. Zaaien kan dan vanaf half augustus tot begin april. Hou er wel rekening mee dat je vanaf januari slechts kleine hoeveelheden mag zaaien, want deze veldsla schiet sneller op dan de zaaiingen van het najaar.

Bemesting

De voedselbehoefte van veldsla, is gezien de omvang van het gewas gering. Daarom dient een onderscheid gemaakt te worden tussen telen in open lucht en in de kas.
In open lucht kun je een kleine hoeveelheid samengestelde meststof toedienen. Gebruik liefst gedroogde, commerciële, organische meststof om zoutschade tijdens de kieming te vermijden.

Alles hangt natuurlijk af van de voorteelt, de grondsoort, en de hoeveelheid regen die gevallen is tijdens de zomer. Maar 60 gram per are gedroogde, commerciële, organische meststof is een goede middenmaat.

In de kas is het aan te raden te spoelen alvorens rechtstreeks in de grond te zaaien, om de zoutconcentratie te verlagen. De uitgespoelde voedingsstoffen kun je dan compenseren door dezelfde hoeveelheid meststof als in open lucht te gebruiken.

Klimaat

Hou er rekening mee dat als het niet vriest buiten, de kas, koude bak of tunnel altijd op een kiertje staat. Een vochtig, besloten klimaat bevordert de groei van schimmels. Enerzijds dus voldoende luchten, anderzijds beschermen tegen de regen.

Water geven

Bij vroeg gezaaide veldsla en een zonnig najaar kan veldsla beter niet te droog geteeld worden. Zorg wel dat de blaadjes droog zijn tegen de avond, even het weerbericht checken alvorens water te geven.
Vanaf half oktober is water geven delicaat. Veel hangt af van de grondsoort, de standplaats, de grondwaterstand en het weer.

In de kas zal er toch wel eens water gegeven moeten worden, maar veel meer dan één keer in twee weken zal dit niet zijn.

Maak een balletje van de grond tussen de veldsla en duw dit met duim en wijsvinger uiteen. Valt dit onmiddellijk uit elkaar, dan is de grond droog genoeg om een (kleine hoeveelheid) water te geven. Blijft het balletje kleven dan is de grond nog voldoende vochtig.

Oogst

Veldsla oogst je naar behoefte. Alleen de vorst kan de oogst onderbreken. Bij strenge en aanhoudende vorst treedt vooral in open lucht bladschade op. Maar als het zachter wordt, herstelt de plant zich. In de kas of grote tunnel kan de oogst een groot stuk van de winter doorgaan.

Vriest  het in de kas, dan is dit geen probleem. Meestal kun je dan oogsten in de namiddag, als de blaadjes gedooid zijn. Ook jonge veldsla verdraagt best wat vriestemperaturen in de kas. De groei gaat gestaag door, ook met temperaturen onder nul.

Veldsla snij je net boven de grond af. Vooral bij langbladige veldsla kun je in het begin ook de grootste blaadjes oogsten en het hart van de plant ongemoeid laten, waarna de groei verder kan gaan.
Is het gewas wat onregelmatig gegroeid of staan de plantjes dicht opeen, dan kun je “oogsten en dunnen”, waardoor de resterend plantjes kunnen uitgroeien zonder bladvergeling.

Problemen

Al met al vallen de problemen bij de teelt van veldsla reuze mee. De oogstzekerheid is heel groot. Maar de ene keer kan de oogst wel groter zijn dan de andere keer.

Wie veldsla teelt, moet op zijn hoede zijn voor slakkenvraat. Ook op grond die veel onkruidzaden bevat is de teelt moeilijker.

Door de vrij lange kiemduur en zijn gedrongen groeiwijze, kan veldsla snel door onkruid overwoekerd worden. Soms komt er echte meeldauw op veldsla voor. Meestal bij een vroege teelt onder glas of tunnel. Door de veldsla te beschutten tegen de regen of bij de teelt onder glas goed te luchten en de plant te laten opdrogen, kun je rot door de grijze schimmel (Botrytis) voorkomen. Soms is er een slechte opkomst door te hoge zoutconcentratie (in de kas). Dan biedt zaaien in potjes een uitkomst.

Geel blad bij veldsla heeft twee oorzaken. Ofwel een slechte beworteling, vooral door een te hoge zoutconcentratie ofwel het uitplanten van te grote planten. Maar de veldslaplantjes kunnen ook te dicht opeen staan, waardoor sommige blaadjes geen licht meer krijgen.

Veel succes en tuinplezier.